Christiaan van Dijk

Christiaan van Dijk (1859 - 1935)

Privacy Level: Open (White)
Christiaan van Dijk
Born in Nistelrode, Noord-Brabant, Netherlandsmap
Ancestors ancestors
Husband of — married 6 Jul 1882 in Vught, Netherlandsmap
Husband of [private wife (1870s - 1930s)]
Descendants descendants
Died in Oisterwijk, Noord-Brabant, Netherlandsmap
Profile last modified 14 Apr 2019 | Created 23 Jun 2016
This page has been accessed 619 times.
Nederlanders na 1811
Christiaan van Dijk is geboren in Noord-Brabant na 1811

Biography

Christiaan is op 20 oktober 1859 geboren in het dorp Vorstenbosch, gemeente Nistelrode. Zijn ouders waren Hendrikus van Dijk en Petronella van de Leijgraaf.[1]
Zijn moeder was landbouwer van beroep. Dat blijkt uit zijn inschrijving in het militieregister (zie bronvermelding hierna).

Van 9 mei 1879 tot 8 mei 1884 vervulde hij zijn dienstplicht bij het derde regiment vestingsartillerie. Blijkens het militieregister was hij een man van 1.741 meter, met een ovaal gezicht, een laag voorhoofd, blauwe ogen, ronde kin en zwart haar.[2]

Gelijktijdig woonde hij van 31 januari 1881 tot 31 mei 1882 in Sint Michielsgestel en was daar werkzaam als onbezoldigd veldwachter. Vandaar is hij vertrokken naar Oisterwijk.[3] Hij kreeg daar toen een bezoldigde baan als veldwachter, en vijf weken later zou hij in het huwelijk treden:

Hij trouwde op 6 juli 1882 in Vught met Berta Maria van Item.
Aanvullende informatie uit de huwelijksakte:
Vader bruidegom Hendrikus van Dijk,
Moeder bruidegom Petronella van de Leijgraaf,
Bruid Berta Maria van Item,
Geboorteplaats Vught,
Geboortedatum 25-03-1863,
Vader bruid Petrus van Item,
Moeder bruid Johanna van Rooij,
Datum huwelijk 06-07-1882,
Plaats Vught [4]

Met Berta Maria kreeg hij 13 kinderen:

  1. Hendrikus (Hein)
  2. Johanna Petronella (Anna)
  3. Petronella Johanna (overleden toen ze drie jaar oud was)
  4. Catharina Maria (Cato)
  5. Petronella Johanna (Nellie)
  6. Anna Maria (Marie)
  7. Christiaan Petrus (Christ)
  8. Petrus Antonius (Antoon)
  9. Wilhelmus (Willem)
  10. Cornelia Johanna (Cor)
  11. Jacobus Antonius (Koos)
  12. Johannes (Jo), en
  13. Wilhelmina Cornelia Antonia (Mien)

Het gezin woonde in Oisterwijk, in de wijk Lindeind, nummer 205. Daar zijn alle kinderen geboren, behalve de oudste zoon (Hein), die in de wijk Kerkeind is geboren. Hij moet er dus in ieder geval vanaf oktober 1884 gewoond hebben.

Na het overlijden van zijn eerste vrouw op 2 november 1912 is hij op 27 augustus 1913 opnieuw in het huwelijk getreden, met Elizabeth (Beth) Robben. Aanvullende informatie uit de huwelijksakte:
Bruid Elizabeth Robben,
Geboorteplaats Oisterwijk,
Vader bruid Petrus Robben,
Moeder bruid Johanna van de Louw,
Datum en plaats huwelijk 27-08-1913 te Oisterwijk [5]

Met zijn tweede echtgenote kreeg hij twee kinderen, waarvan het eerste kindje slechts twee maanden oud werd:

  1. Berta Maria[6] [7], en
  2. Bertha Christina Maria (Bertha)
    [8]

In de jaren dat Christiaan veldwachter was (vanaf medio 1882 had hij een bezoldigde baan), maakte het beroep een hele ontwikkeling door. In de negentiende eeuw was het een slecht betaald en zwaar beroep. De opleidingseis was laag: de veldwachter moest kunnen lezen en schrijven. De sociale controle was groot, want een veldwachter moest in de plattelandsgemeentes zelf natuurlijk wel het goede voorbeeld geven. Er moest orde worden gehandhaafd in een relatief groot gebied, zonder over een eigen vervoermiddel te beschikken, zoals een paard of een fiets. Aan het begin van de twintigste eeuw wordt de opleiding verbeterd en krijgen veldwachters een fors hoger salaris.[9]

Uit aantekeningen van de Oisterwijkse Janus T, beschreven door heemkundekring " de Kleine Meijerij" blijkt hoe het er soms aan toe ging in Oisterwijk tussen 1875 en 1900, en hoe de veldwachters aangewezen waren op de hulp van de beter ge-equipeerde marechaussee:

Er ontstond een serie vrij ernstige opstootjes, die het gevolg waren van onregelmatigheden bij een loting voor de militie (militaire dienstplicht). Een zekere T. die voor de loting was opgeroepen, was tijdig op het raadhuis aanwezig (aldus de notitie). Ondanks persoonlijke aanwezigheid van de loteling, trok niet deze zelf, doch de burgemeester het lot. T, werd dienstplichtig. Tegen deze gang van zaken werd na afloop bezwaar gemaakt. Het gevolg was, dat een nieuwe loting werd voorgeschreven. De uitslag wees uit, dat enige jongemannen dienstplichtig werden, die bij de eerste loting waren vrij geloot. Voor sommigen was het omgekeerde het geval. De loting veroorzaakt een ernstige ongeregeldheid onder de jongemannen en hun verwanten. Deze nam weldra ernstige vormen aan. Ze groeide uit tot een openlijk protest. Er werden liedjes gemaakt, die 's avonds door steeds aangroeiende troepen mannen op de straten werden gezongen. Deze demonstraties gingen enige malen gepaard met het inwerpen van ruiten. De gemeenteveldwachter was niet bij machte de demonstranten te verstrooien, nog minder het vernielen van ruiten te beletten. De hulp van de marechaussée te Tilburg werd ingeroepen. De schoenmakers verdroegen het optreden van deze politiemannen altijd heel slecht. Als op zekere avond samenscholingen van meer dan drie personen verboden werden, ontaardde de betoging in een ware veldslag. De marechaussee loste met haar karabijnen waarschuwingsschoten in de lucht; de demonstranten beantwoordden dit machtsvertoon met de vernieling van straatlantaarns, het afbreken van schuttingen en heiningen, ter verkrijging van slagwapens, en het opbreken van stoepen, om met de aldus verkregen projectielen de politiemannen te bekogelen. Aan beide zijden waren gewonden, en de materiele schade was vrij ernstig. Nadat op enige opeenvolgende avonden soortgelijke onregelmatigheden - zy het van kleinere omvang - zich hadden voorgedaan, keerde langzaam aan de rust in het dorp terug.

Korte tijd na die ongeregeldheden ontstond er opnieuw onrust in het dorp. Aan de Hoogstraat, niet ver van de vanouds bekende "Poststeeg" lag een herberg, genaamd "Belle Vue". De vaste bezoekers van deze herberg waren grotendeels onmatige en bovenal lastige klanten. Deze omstandigheden leidden ertoe, dat de waard zijn zaak opgaf en Oisterwijk verliet. De nieuwe eigenaar was een gepensioneerde rijksambtenaar, die zich ook metterwoon in Oisterwijk kwam vestigen. Het laat zich begrijpen, dat de nieuwe herbergier pogingen ondernam om zijn zaak door netter publiek te beklanten. Om dat te bereiken, koos de man minder gelukkige methoden. Reeds kort na de heropening van de zaak gaf hij de bezoekers van het oude slag onomwonden te kennen, dat hij op hun aanwezigheid geen prijs stelde. Deze lieden waren door deze openhartigheid danig in hun "eer" gekrenkt. Op zekere avond vormden zich grote groepen Oisterwijkers voor de herberg Belle Vue. De demonstranten tartten de eigenaar, daagden hem uit naar buiten te komen en wierpen enige ruiten in. De caféhouder kwam naar buiten en loste met zijn revolver enige schoten in de lucht. Dit optreden deed de woede van de demonstranten ten top stijgen. In weinige minuten werden alle ruiten van het huis verbrijzeld.

De marechaussee werd ingeschakeld, maar dit deed de gemoederen alleen maar hoger oplopen. Het verzet werd steeds gewelddadiger, en stond onder leiding van "Sterke Klaas", een looiersgezel, die bekend stond om zijn buitengewone lichaamskracht en zijn durf. Uiteindelijk heeft de marechaussee, nadat de ongeregeldheden wekenlang voortduurden, de ergste oproerkraaiers, waaronder Sterke Klaas, gearresteerd.

Elders in het notitieboekje vond ik opgetekend, hoe het "werkende deel van de Oisterwijkse bevolking" dier dagen nog op andere wijze zijn vijandige houding tegen de mannen der marechaussee demonstreerde. Er waren in het dorp onderscheidene bierhuizen waar vrijmoedig sterke drank werd geschonken. Op ongeregelde tijden kwamen manschappen van de Tilburgse marechaussee - vaak in burgerkleding - de bierhuizen binnen om te kijken of de drankwet werd overtreden. Zodra het bekend werd, dat zulk een controle aan de gang was, spoedden tientallen Oisterwijkers zich het dorp in om de bierhuishouders te gaan waarschuwen dat zij door de marechaussee werden belaagd. Merkwaardig is dat in die tijd de drankwet-controle niet door de plaatselijke politiedienaren, maar door manschappen van de in Tilburg gestationeerde marechaussee werd verricht. De gevolgtrekking ligt voor de hand, dat de Oisterwijkse veldwachters uit het laatste kwart der vorige eeuw zich tegen de bierhuisexploitanten en hun invloed niet opgewassen voelden en niet de risico's durfden of konden nemen, welke aan verbaliserende maatregelen voor de eigen veiligheid waren verbonden. Een proces-verbaal in de herberg zou destijds gemakkelijk tot een handgemeen en zelfs tot een oproer hebben geleid.

Ten aanzien van de handhaving van de drankwet is er echter ook een andere verklaring waarom de veldwachters in het algemeen en Christiaan in het bijzonder zich terughoudend opstelden:

De socioloog en uitgever Ad van den Oord publiceerde onder meer in "Onder 't schuimen van de glazen", Kermisvermaak rond de eeuwwisseling in Oisterwijk: De jaarmarkt op 30 augustus 1899 (Stoppelmarkt) met aanvoer van vee was de voorbode van de Oisterwijkse kermis. De dubbeltjespotten werden meestal in cafés geleegd en de kranten speelden daarop in door café-eigenaren en andere middenstanders rond die tijd te benaderen met adverteermogelijkheden. De kermis en het drinken barstten op de eerste zondag van september los. In Oisterwijk hadden in 1899 37 lokaliteiten een vergunning voor de verkoop van sterke drank, maar daarnaast waren er nog ettelijke bierhuizen. Volgens de politieverordening moesten de herbergen sluiten om 23.00 uur. Maar in de praktijk bleven de lichten veel langer aan en gingen de bezoekers veel later naar huis. Af en toe moesten de veldwachters ingrijpen. Maar in totaal tekenden zij tussen 1900 en 1915 slechts 36 maal proces-verbaal op. (...) De veldwachters Christiaan van Dijk en Willem Hoppenbrouwers bleken zelf niet vies van een borreltje [10]

In 1916 verscheen er in de kranten een bericht over een mishandeling door een arrestant. Christiaan was toen 56 jaar.

Algemeen Handelsblad 6-6-1916

Een veldwachter mishandeld.

Te Oisterwijk is de veldwachter van Dijk door den arrestant Willems ernstig door messteken mishandeld. Hij was verdacht van diefstal opgesloten. Toen de veldwachter hem gisteravond eten kwam brengen, werd hij door den arrestant aangevallen. Bij de worsteling kreeg W. de overhand, greep het buiten de cel liggend mes, dat hem bij insluiting was ontnomen, en bracht den veldwachter een tiental steek- en snijwonden toe. De man kon vluchten, doch werd in zijn woning weder gearresteerd.

Nieuwe Tilburgsche Courant 6-6-1916

Een tragisch gevecht.

Men meldt ons nader uit Oisterwijk: Toen Maandagavond circa 10 uur de gemeenteveldwachter v. Dijk, den in arrest gestelden „de Ral", gelegenheid wilde geven voor zekere gelegenheid, deed de laatste eene poging om te ontvluchten, door een raampje stuk te slaan. Bijna was de dief gevlogen doch werd nog juist bijtijds door den dienaar Hermandads bij zijne extremiteiten gepakt en weder in de wacht gesleept. Nu ontstond echter eene verwoede worsteling tusschen beiden, een worsteling welke voor den dief wel een gunstig voor v. Dijk echter een tragisch gevolg had. De Ral kreeg nl. een mes in zijn bereik en bewerkte hiermede op vreeselijke manier het hoofd en hals van den veldwachter, waardoor deze zijn gevangene tegen wil en dank moest loslaten, waarop de gedetineerde kans zag door het vrijheidsraampje te ontvluchten. Lang echter zou hij niet genieten van zijn vrijheid. Het gelukte nl. den anderen veldwachter Hoppenbrouwers met behulp Van een paar militairen, den onverlaat te circa 11 uur in zijn woning te arresteeren waar hij zich in den kelder verborgen had en, hem in thans meer verzekerde bewaring te stellen. Veldwachter v. Dijk werd onmiddellijk verbonden door dr. v. d. Heijden, die gelukkig geen levensgevaarlijke verwondingen constateerde. Hedenmiddag half 3 werd W gevankelijk naar Breda getransporteerd. [11]

Deze gebeurtenis moet hem ongetwijfeld flink hebben aangegrepen. Hoewel we over de impact verder niets weten, is wel bekend dat hij destijds is gestopt met het werk als veldwachter. Op de huwelijksakte van zijn dochter Nellie d.d. 2 oktober 1917 staat hij voor het eerst genoemd met een ander beroep: kantoorloper. [12] Dat was iemand die voor een kantoor boodschappen doet en gelden int. [13]
Op de gezinskaarten in de periode 1920-1938 van het bevolkingsregister, en op de huwelijksakte van zijn dochter Marie uit 1922 stond als beroep vermeld: Wisselloper. Een wisselloper is iemand die, bijvoorbeeld voor de bank of een wisselkantoor, naar een schuldenaar gaat, om geld te innen. Op zich lijkt ook dit beroep niet zonder risico's. Hij heeft het beroep in ieder geval uitgeoefend tot 18 februari 1925, de huwelijksdatum van zijn zoon Koos [14]

Uit de gezinskaarten blijkt ook dat Christiaan een uitkering ontving op grond van de Invaliditeitswet. Deze wet is in 1913 ingevoerd, en dekte het financiële risico van invaliditeit, ongeacht de oorzaak. Als een ‘loontrekker’ de leeftijd van 70 jaar bereikte, werd dit gelijkgesteld met invaliditeit. Een ongehuwde kreeg dan recht op een ouderdomsrente van € 0,91 per week; een gehuwde kreeg € 1,36 per week. In het begin van de twintigste eeuw bereikten echter nog niet zoveel mensen de 70-jarige leeftijd. [15][16][17]

Elizabeth overleed op 23 april 1933. [18]

Als hobby hield Christiaan bijen. Die hobby deelde hij in ieder geval met zijn zoon Koos, en zijn schoonzoon Izaak Suwijn.[19]

Christiaan als hobby-imker

Christiaan was aanwezig als getuige bij heel veel aktes, natuurlijk de geboorte- en huwelijksaktes van al zijn kinderen, maar ook van veel mensen uit het dorp. Hij was altijd de eerste die zijn handtekening zette na de bruidegom en de bruid.

Christiaan overleed op 9 april 1935 te Oisterwijk.[20]
Zijn jongste dochter Berta woonde op dat moment nog bij hem in. [21]Ze was pas 19 jaar oud, en verhuisde na zijn overlijden naar Tilburg, waar ze als dienstbode ging werken. Zijn hondje Teddy ging na zijn overlijden in het gezin van zijn zoon Antoon wonen.[22]

Berta en Teddy, kort nadat Christiaan is gestorven


Sources

  1. Bron Geboorteregister Nistelrode 1859, Toegangsnr. 50, Inv.nr. 5394, Aktenummer 46, Akte datum 21-10-1859 Geboorteakte Christiaan
  2. Bron: Militieregister Militieregister
  3. Bron: Bevolkingsregister wijk D, Plaats Sint-Michielsgestel, Periode 1874, Pagina 62, Toegangsnr. 5184, Inv.nr. 1177.Bevolkingsregister Sint Michielsgestel
  4. Bron: Huwelijksregister Vught 1882, Toegangsnr. 50, Inv.nr. 8588, Aktenummer 10 Huwelijksakte Berta Maria en Christiaan.
  5. Bron: Huwelijksregister Oisterwijk 1913, Toegangsnr. 550, Inv.nr. 2207, Aktenummer 19 Huwelijksakte Christiaan en Beth
  6. Dochter Berta Maria van Dijk geboren op 23-06-1914 te Oisterwijk Vader Christiaan van Dijk Diversen: veldwachter Moeder Elisabeth Robben, Bronvermelding Geboorteregister 1914, archiefnummer 915, aktenummer 64 Gemeente: Oisterwijk Periode: 1914 Geboorteakte Berta
  7. Overledene Berta Maria van Dijk 2 maanden oud geboren te Oisterwijk overleden op 07-09-1914 te Oisterwijk Vader Christiaan van Dijk Moeder Elisabeth Robben, Bronvermelding Overlijdensregister 1914, archiefnummer 915, inventarisnummer 032, aktenummer 40 Gemeente: Oisterwijk Periode: 1914 Overlijdensakte Berta
  8. Dochter Bertha Christina Maria van Dijk geboren op 14-06-1915 te Oisterwijk, Vader Christiaan van Dijk Moeder Elizabeth Robben, Bronvermelding Geboorteregister 1915, archiefnummer 915, aktenummer 50 Gemeente: Oisterwijk Periode: 1915Geboorteakte Bertha
  9. Bron: Digibron, kenniscentrum gereformeerde gezindte Digibron
  10. Bron: http://advandenoord.nl/publicaties.html Ad van den Oord
  11. Bron: Delpher.nl
  12. Bron: Noord-Hollands Archief te Haarlem, Burgerlijke Stand Amsterdam, Collectiegebied: Noord-Holland, aktenummer: Reg.2I fol. 13, registratiedatum: 25 oktober 1917, Akteplaats: Amsterdam, Bruidegom: Pieter Bernardus van Kuil, Geboorteplaats: Waardenburg, Leeftijd: 27, Beroep: rijknecht in een manége, Bruid: Petronella Johanna van Dijk, Geboorteplaats: Oisterwijk, Leeftijd: 26, Vader van de bruidegom: Jan van Kuil, Beroep: stalbaas, Moeder van de bruidegom: Woutera Catharina Jacoba Finkelenberg, Vader van de bruid: Christiaan van Dijk, Beroep: kantoorloper, Moeder van de bruid: Berta Maria van Item, Gebeurtenis: Huwelijk, Datum: donderdag 25 oktober 1917, Gebeurtenisplaats: Amsterdam, Huwelijksakte Nellie Deze akte ligt bij het BHIC, en niet, zoals je zou verwachten, bij het regionaal archief te Tilburg
  13. Bron: het handwoordenboek van M.J. Koenen uit 1921
  14. Bron Huwelijksregister Oisterwijk 1925, Toegangsnr. 550, Inv.nr. 2208, Aktenummer 2, Bruidegom Jacobus Antonius van Dijk, Leeftijd 23, Geboorteplaats Oisterwijk, Vader bruidegom Christiaan van Dijk, Moeder bruidegom Berta Maria van Item, Bruid Cornelia Vromans, Leeftijd 29, Geboorteplaats Oisterwijk, Vader bruid Adrianus Vromans, Moeder bruid Maria Cornelia Janse, Datum huwelijk 18-02-1925, Plaats Oisterwijk Huwelijksakte Koos Deze akte ligt bij het BHIC, en niet, zoals je zou verwachten, bij het regionaal archief te Tilburg.
  15. Bron: Inv. nr. 23 1920-1938, Gezinskaarten C-G, archiefnummer 0914, bevolkingsregister Oisterwijk, inventarisnummer 023, blad 549 Gezinskaart 1
  16. Bron: Inv. nr. 23 1920-1938, Gezinskaarten C-G, archiefnummer 0914, Bevolkingsregister Oisterwijk, inventarisnummer 023, blad 550, Gemeente: Oisterwijk, Periode: 1920-1938 Gezinskaart 2
  17. Bron: Sociale Verzekeringsbank Sociale Verzekeringsbank
  18. Bron: Regionaal archief Tilburg, bidprentjesverzameling, Datum: 23-04-1933, Plaats: Oisterwijk, Bronvermelding, Bidprentjes - Letter R, archiefnummer 410, Periode: 1763-2014, Overledene, echtgenote Elisabeth Robben, geboren op 21-01-1874 te Oisterwijk, overleden op 23-04-1933 te Oisterwijk, Relatie: Christiaan van Dijk [1]
  19. Bron: eigen informatie
  20. Bron: Overlijdensregister Oisterwijk 1935, Toegangsnr. 405, inv.nr. 419, Aktenummer 18, Akte datum 1935, Diversen Eerder weduwnaar van Bertha Maria Item (fout in akte en transcript: moet zijn Berta Maria van Item)Overlijdensakte Christiaan
  21. Bron: Inv. nr. 23 1920-1938, Gezinskaarten C-G, archiefnummer 0914, Bevolkingsregister Oisterwijk, inventarisnummer 023, blad 550, Gemeente: Oisterwijk, Periode: 1920-1938 Gezinskaart 2
  22. Bron: eigen informatie


More Genealogy Tools



Sponsored Search




Is Christiaan your ancestor? Please don't go away!
 star icon Login to collaborate or comment, or
 star icon contact private message the profile manager, or
 star icon ask our community of genealogists a question.
Sponsored Search by Ancestry.com

DNA Connections
It may be possible to confirm family relationships with Christiaan by comparing test results with other carriers of his Y-chromosome or his mother's mitochondrial DNA. However, there are no known yDNA or mtDNA test-takers in his direct paternal or maternal line. It is likely that these autosomal DNA test-takers will share DNA with Christiaan:

Have you taken a DNA test? If so, login to add it. If not, see our friends at Ancestry DNA.

Comments

Leave a message for others who see this profile.
There are no comments yet.
Login to post a comment.

Christiaan is 23 degrees from Danielle Liard, 27 degrees from Jack London and 28 degrees from Henry VIII of England on our single family tree. Login to find your connection.

V  >  van Dijk  >  Christiaan van Dijk

Categories: Nederlanders uit Noord-Brabant na 1811